स्याङ्जाको फेदीखोला गाउँपालिकामा “विद्यार्थीको सिर्जना, डिजिटल भविष्यको कल्पना” भन्ने नारासहित आयोजित आइटी एक्जीभिसन तथा विद्यार्थी प्रतिभा नवप्रवर्तन प्रदर्शनी–२०८३ सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा विद्यार्थीहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रविधिमा आधारित ‘जोया एआई असिस्टेन्ट’ सहित विभिन्न डिजिटल तथा प्रविधिमैत्री परियोजना प्रस्तुत गरेका छन् ।

प्रदर्शनीमा सहभागी विद्यालयहरूले ‘जोया एआई असिस्टेन्ट’, स्मार्ट डस्टबिन, स्मार्ट टोल गेट सिस्टम, रोबो कार, सोलार कार, रिजल्ट म्यानेजमेन्ट सफ्टवेयर, नमुना वेबसाइट, फक्स होल रेडियो लगायतका परियोजना प्रदर्शन गरेका थिए । तीमध्ये चण्डीडाँडा माध्यमिक विद्यालयले प्रदर्शन गरेको ‘जोया एआई असिस्टेन्ट’ प्रथम भएको थियो ।

विद्यार्थीहरूले तयार पारेको ‘जोया’ च्याटबोटले प्रयोगकर्ताको निर्देशनअनुसार युट्युब, गुगल क्रोम लगायतका एप्लिकेसन सञ्चालन गर्न सक्ने क्षमता रहेको दाबी गरिएको छ । नेपाली परिवेशलाई ध्यानमा राखेर प्रयोगमैत्री बनाइएको उक्त परियोजनाले प्रदर्शनीमा धेरैको ध्यान खिचेको थियो ।

प्रदर्शनीमा सहभागी शिक्षक, अभिभावक तथा स्थानीयले ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीले तयार पारेको च्याटबोटलाई सिर्जनशीलता र प्रविधिप्रतिको आकर्षणको उदाहरणका रूपमा लिएका छन् । सीमित स्रोतसाधनका बीच पनि विद्यार्थीहरूले देखाएको क्षमता प्रशंसनीय रहेको उनीहरूको प्रतिक्रिया थियो ।

प्रतियोगितामा जनप्रिय माध्यमिक विद्यालयको नमुना वेबसाइट दोस्रो, सिद्धार्थ माध्यमिक विद्यालयको ‘स्मार्ट टोल गेट सिस्टम’ तेस्रो तथा दामगाडे माध्यमिक विद्यालयको ‘रिजल्ट म्यानेजमेन्ट सफ्टवेयर’ले सान्त्वना स्थान हासिल गरेका थिए । विजेताहरूलाई क्रमशः २५ हजार, २० हजार, १५ हजार र १० हजार रुपैयाँ नगद पुरस्कार प्रदान गरिएको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

प्रतियोगितामा ९ सामुदायिक र १ संस्थागत गरी १० माध्यमिक विद्यालयका ३९ विद्यार्थी सहभागी भएका थिए भने करिब १२०० विद्यार्थीले प्रत्यक्ष अवलोकन गरेका थिए ।

फेदीखोला गाउँपालिकाले शिक्षामा ‘चार प’ — पाठ्यक्रम, प्रविधि, पूर्वाधार र प्रोत्साहन — को नीति लागू गर्दै वार्षिक बजेटको ३८ प्रतिशतभन्दा बढी लगानी गर्दै आएको जनाएको छ । गाउँपालिकाले करिब ६ वर्षदेखि “एक विद्यालय, एक आईटी शिक्षक” कार्यक्रममार्फत माध्यमिक विद्यालयहरूमा आईटी शिक्षक उपलब्ध गराउँदै आएको छ भने विद्यालयहरूमा आईटी ल्याब स्थापना, डिजिटल शिक्षाको विस्तार तथा प्रविधिमैत्री सिकाइलाई प्राथमिकता दिइएको गाउँपालिका अध्यक्ष घनश्याम सुवेदीले बताए ।

हाल गाउँपालिका भित्रका ९ वटा माध्यमिक विद्यालयमा आईटी कक्षा सञ्चालनमा छन् भने १६ सयभन्दा बढी विद्यार्थी आईटी शिक्षामा आबद्ध रहेका छन् । शिक्षकलाई प्रविधिसँग जोड्न ‘एक शिक्षक, एक ल्यापटप’ कार्यक्रम पनि सञ्चालन गरिएको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

सिद्धार्थ माध्यमिक विद्यालयमा डिप्लोमा इन कम्प्युटर इन्जिनियरिङ अध्ययन गराइँदै आएको छ । त्यहाँ अध्ययन पूरा गरेका विद्यार्थीलाई गाउँपालिकाले ६ महिनाको सशुल्क इन्टर्नको अवसरसमेत उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।

कार्यक्रममा फेदीखोलामै जन्मिएर हाल एप्पल क्यालिफोर्नियामा इन्जिनियरिङ म्यानेजरका रूपमा कार्यरत सन्तोष पोखरेलले अनलाइनमार्फत विद्यार्थीलाई आईटी क्षेत्रको सम्भावना, मेहनत र सफलताको अनुभव सुनाएका थिए ।

गाउँपालिका अध्यक्ष घनश्याम सुवेदीले फेदीखोलालाई आगामी दिनमा ‘आईटी हब’ का रूपमा विकास गर्ने लक्ष्यसहित काम भइरहेको बताए । उनले सामुदायिक विद्यालयलाई प्रविधिसँग जोड्ने उद्देश्यले आईटी अभियानलाई निरन्तरता दिइएको बताए ।

ग्रामीण क्षेत्रका विद्यार्थीले पनि विश्वस्तरको प्रविधिमा काम गर्न सक्ने क्षमता विकास गरिरहेको उल्लेख गर्दै गाउँपालिका अध्यक्ष सुवेदीले निर्माणाधीन जीआईटी गण्डकी प्राविधिक विद्यालयले पनि विद्यार्थीमा थप ऊर्जा र अवसर सिर्जना गर्ने विश्वास व्यक्त गरे ।